Opinie: Vergeet de alleenstaande persoon met een handicap niet in de erfbelasting

[yonithierens]

“Wie levenslang solidair is met een broer of zus met een handicap, verdient erkenning, niet een fiscale straf.”

Bij GiPSo (Gids Inclusieve Projecten Sociaal Ondernemen) krijgen we signalen van families die met hart en ziel zorgen voor hun broer of zus met een beperking. Vaak doen ze dat naast hun eigen gezin en werk, in stilte en zonder erkenning. Onlangs kregen we de terechte vraag: “Wat gebeurt er bij de hervorming van de erfbelasting wanneer een alleenstaande persoon met een handicap onder bewindvoering overlijdt?”

Vandaag bestaat er een zogenaamde septemberverklaring. Daarmee kan een alleenstaande zonder kinderen bij de notaris één of meerdere begunstigden aanduiden die erven aan een gunstiger tarief in plaats van het hogere tarief. Een belangrijke stap vooruit, maar niet voor mensen die onder bewindvoering staan. Zij kunnen juridisch geen wilsbeschikking maken, en een bewindvoerder mag dat niet in hun plaats doen. Het gevolg is dat net de broers en zussen, die vaak een leven lang zorg dragen, geconfronteerd blijven met de zwaarste erfbelasting.

Dit voelt niet alleen juridisch wrang, maar ook maatschappelijk oneerlijk. Vanuit GiPSo willen we dit vraagstuk in een ander licht plaatsen, met onze kernwaarden als leidraad:

• Solidariteit: Families tonen al een leven lang solidariteit. De samenleving moet die inzet ook beantwoorden.

• Betaalbaarheid: Zorg en ondersteuning moeten haalbaar blijven. Een fiscale afstraffing mag de draagkracht van families niet ondermijnen.

• Eigen regie: Mensen met een handicap verdienen zeggenschap over hun leven. Als de wet dit onmogelijk maakt, moet er een alternatief zijn dat hun belangen beschermt.

• Inclusief: Niemand mag uitgesloten worden. Ook in de erfbelasting moet er een regeling zijn die álle alleenstaanden met een handicap rechtvaardig behandelt.

Ons pleidooi is eenvoudig: als de septemberverklaring juridisch onmogelijk is voor mensen onder bewindvoering, en dat respecteren we, dan moet Vlaanderen een alternatieve regeling voorzien. Een automatische toepassing van het gunsttarief voor broers en zussen bij het overlijden van een alleenstaande persoon met een handicap zou recht doen aan de realiteit.

Een inclusieve samenleving laat niemand achter. GiPSo wil samen met families en beleidsmakers zoeken naar oplossingen die solidair, betaalbaar en rechtvaardig zijn.

Ga mee in discussie en deel jouw ervaringen tijdens ons gratis netwerkevenement op 28 november te Gent. Tijdens 1 van onze thematafels komt ook de thematiek rond bewindvoering en zorgvolmacht aan bod.

Inschrijven kan via: Kom op vrijdag 28 november naar Gent en beleef een boeiende namiddag met gelijkgezinden - GiPSo in beweging - GiPSo

[yonithierens]

Iemand wees ons op het volgende interessante punt:

Er bestaat een regeling rond het zogenaamde “restlegaat”. Als je een erfenis nalaat aan iemand die wilsonbekwaam is én tegelijk een restlegataris aanduidt, kan die persoon het resterende deel van de erfenis erven aan een gunstiger tarief.

Deze regeling geldt enkel voor wat er nog overblijft bij het overlijden van de eerste erfgenaam. Als ouders het erfdeel van hun kind met een handicap voorzien van een restlegaat, kan dit dus voordelig zijn.

Belangrijk is wel dat de restlegataris kan aantonen welk deel van het vermogen effectief van dat erfdeel komt. Daarvoor moet er een vaste volgorde gevolgd worden bij het aanspreken van middelen: eerst het inkomen van het kind, dan de intresten op het vermogen, vervolgens eventuele erfdelen of schenkingen zonder restlegaat, en pas daarna het deel met restlegaat.

Het legaat wordt best op een aparte rekening gezet waar niet aan geraakt wordt. Omdat banken maar drie jaar lang rekeninguittreksels bewaren, moet de restlegataris zelf alles goed bijhouden om later de herkomst van het geld te kunnen bewijzen.

Het is niet de eenvoudigste regeling, maar wel iets belangrijks om te weten.

[marleen]

Ook kan je een “rest schenking” doen. Bv als je twee kinderen hebt waarvan een uit zichzelf al een eigen huis heeft en zijn plan volledig kan trekken, en akkoord gaat dat je jou woning nu al reeds in naakte eigendom aan je andere kind met handicap (die zelf geen kinderen heeft) schenkt. Zelf kan je dan nog het vruchtgebruik houden, en natuurlijk een hoop dingen hieraan koppeld zodat je jezelf volledig veilig zet. Maar als jou dan onverwachts iets overkomt gaat je huis naar de eerst vernoemde van de restschenking, en indien die overlijd gaat het over naar het tweede kind. Dit wordt dan geen hoge successie rechten van broer op zus, maar hier geldt voor de tweede begunstigde evengoed ook het lagere bedrag als van ouder op kind. Het voordeel van restschenking tegenover een restlegaat….Restlegaat is pas als je overlijd, dus dit word een zeer hoge erfbelasting naar eerste begunstigde, en kan ongeveer op een woning van 450.000€ een bedrag van ±70.000€ zijn. Terwijl je nu al een restschenking in salami techniek toepast (elke drie jaar een deel schenken), het misschien rond de 20.000€ aan schenking kosten zit. Die jij nu al ineens kan voldoen, en je kind met handicap zit niet met deze successie problemen later. De bedragen die ik hier neerschrijf zullen niet perfect kloppen want heb het niet nagerekend, maar zit in ieder geval in de richting. Ga eens bij een notaris navragen want dit zijn dingen die vele mensen geen weet van hebben.